Beneficenza

Ιστοσελίδα Στοάς Beneficenza υπ. αρ. 53
Εθνική Μεγάλη Στοά της Ελλάδος ΑΕ & ΑΤ - Εγκεκριμένος Ιστοχώρος

Home Περι τον Ελευθεροτεκτονισμο

Οι Ελευθεροτέκτονες στις τελετές τους μαθαίνουν ότι ο Ελευθεροτεκτονισμός υπήρχε όταν ο βασιλιάς Σολομών κατασκεύασε τον Ναό στην Ιερουσαλήμ και ότι οι οικοδόμοι που τον έκτισαν ήταν οργανωμένοι σε Στοές.

Επίσης οι Ελευθεροτέκτονες μαθαίνουν ότι ο βασιλιάς Σολομών, ο βασιλιάς Χιράμ της Τύρου και ο Χιράμ Αμπίφ εξουσίαζαν αυτές τις Στοές σαν ισοδύναμοι Σεβάσμιοι Διδάσκαλοι. Εντούτοις, οι τελετές είναι γεμάτες Αλληγορίες και Συμβολισμούς και οι ιστορίες, που πλέκονται γύρω από την κατασκευή του Ναού του Σολομώντος, προφανώς δεν είναι αληθινές και δεν είναι κάποια ιστορικά γεγονότα, αλλά ένας δραματοποιημένος τρόπος επεξήγησης των αρχών του Ελευθεροτεκτονισμού. Ο Ελευθεροτεκτονισμός ούτε ξεκίνησε, ούτε υπήρχε την εποχή του Σολομώντος.

Χειρώνακτες Τέκτονες (οικοδόμοι) τον Μεσαίωνα

Πολλοί καλοπροαίρετοι αλλά παραπλανημένοι, τέκτονες και μη, προσπάθησαν να αποδείξουν ότι ο Ελευθεροτεκτονισμός ήταν κατευθείαν απόγονος ή κάποια μοντέρνα εκδοχή των μυστηρίων της κλασσικής Ελλάδος και Ρώμης ή ότι προέρχεται από τη θρησκεία των κατασκευαστών των Αιγυπτιακών πυραμίδων. Άλλες θεωρίες υποθέτουν ότι ο Ελευθεροτεκτονισμός κατάγεται από ομάδες περιπλανώμενων λιθοξόων-οικοδόμων που δραστηριοποιούνταν υπό την εξουσία του Πάπα. Άλλοι είναι πεπεισμένοι ότι ο Ελευθεροτεκτονισμός αναπτύχθηκε από Ναΐτες Ιππότες που δραπέτευσαν στη Σκωτία όταν το τάγμα τους εκδιώχθηκε από την Ευρώπη. Ορισμένοι ιστορικοί ακόμη υποστηρίζουν ότι ο Ελευθεροτεκτονισμός προέρχεται κατά κάποιον τρόπο από τη σκοτεινή και μυστηριώδη Ροδοσταυρική Αδελφότητα η οποία ίσως υπήρξε, ίσως και να μην υπήρξε στην Ευρώπη στις αρχές του 1600 μ.Χ. Όλες αυτές οι θεωρίες εξετάστηκαν πολλές φορές αλλά δεν βρέθηκε ακόμα κάποια σοβαρή απόδειξη που να δώσει αξιοπιστία σε κάποια απ’ αυτές τις θεωρίες.

Τις ειλικρινείς απαντήσεις στις ερωτήσεις: πότε, πού και γιατί δημιουργήθηκε ο Ελευθεροτεκτονισμός, απλά δεν τις γνωρίζουμε. Οι πρώτες μαρτυρίες για τον Ελευθεροτεκτονισμό είναι πολύ πενιχρές και δεν έχουν βρεθεί ακόμη αρκετά στοιχεία - αν όντως υπάρχουν κάπου τέτοια στοιχεία - για να αποδείξουν κάποια θεωρία. Η γενική παραδοχή μεταξύ των σοβαρών ιστορικών και ερευνητών του Τεκτονισμού είναι ότι ο Ελευθεροτεκτονισμός έχει προέλθει είτε άμεσα, είτε έμμεσα, από τους μεσαιωνικούς λιθοτόμους-λιθοξόους, οικοδόμους (ή πρακτικούς Τέκτονες) οι οποίοι κατασκεύασαν λαμπρούς Καθεδρικούς Ναούς, κάστρα και παλάτια.

Αυτοί που προτιμούν την απευθείας προέλευση απ’ τους πρακτικούς Τέκτονες-οικοδόμους λένε ότι υπήρχαν τρία στάδια εξέλιξης του Ελευθεροτεκτονισμού. Οι λιθοξόοι συγκεντρώνονταν σε καλύβες (στοές) για να ξεκουραστούν και να σιτιστούν. Αυτές οι στοές σταδιακά παρείχαν όχι μόνο τη στέγαση, αλλά και την ομαδοποίηση των λιθοξόων για τη σωστή ρύθμιση των υποθέσεων του επαγγέλματός τους. Με τον καιρό, και όπως γινόταν και με άλλα επαγγέλματα, ανέπτυξαν στοιχειώδεις τελετές μύησης για νέους μαθητές. Καθώς οι οικοδόμοι-λιθοξόοι εύκολα ταξίδευαν σ’ όλη τη χώρα, από το ένα εργοτάξιο στο άλλο, και αφού δεν υπήρχε κάποιο είδος ταυτότητας ή πιστοποιητικού για να αποδείξουν την ιδιότητά τους, άρχισαν να υιοθετούν μια μυστική λέξη την οποία ο περιπλανώμενος λιθοξόος-οικοδόμος χρησιμοποιούσε όταν έφθανε σε νέα τοποθεσία για να αποδείξει ότι ήταν κατάλληλα εκπαιδευμένος και ήταν μέλος κάποιας στοάς. Ήταν τελικά, ευκολότερο να προφέρει μια λέξη για να αποδείξει ότι γνώριζε την τέχνη και ότι δικαιούταν τα δεδουλευμένα του από το να ξοδεύει ώρες να σμιλεύει πέτρες για να αποδείξει τη δεξιοτεχνία του.

Γνωρίζουμε ότι στις αρχές του 1600μ.Χ. αυτές οι πρακτικές στοές άρχισαν να επιτρέπουν την είσοδο σε άνδρες που δεν είχαν καμιά σχέση με το επάγγελμα - τους λεγόμενους αποδεκτούς ή "μη-χειρώνακτες" Τέκτονες. Για ποιο λόγο έγινε αυτό και ποιας μορφής τελετή χρησιμοποιούσαν δεν είναι γνωστά. Προς το τέλος του 1600μ.Χ. όλο και περισσότεροι "μη-χειρώνακτες" άρχισαν να εισέρχονται στις Στοές και σταδιακά έγιναν η πλειοψηφία μέσα στη Στοά, μετατρέποντας τις Στοές, σε Στοές ελεύθερων και αποδεκτών ή θεωρητικών Τεκτόνων, που δεν είχαν πλέον σχέση με το επάγγελμα των λιθοξόων-οικοδόμων.

Το μόνο πρόβλημα με αυτή τη θεωρία είναι ότι βασίζεται σε στοιχεία προερχόμενα αποκλειστικά από τη Σκωτία. Υπάρχουν επαρκή στοιχεία για τις Σκωτικές πρακτικές Στοές που είχαν σαφή γεωγραφικά όρια και υποστηρίζονταν από κρατικούς νόμους για τον έλεγχο εκείνου που ονομαζόταν "οικοδομικό επάγγελμα". Υπάρχουν επίσης επαρκή στοιχεία ότι αυτές οι στοές άρχισαν να αποδέχονται "μη-χειρώνακτες" σαν αποδεκτούς Τέκτονες, αλλά κανένα στοιχείο μέχρι τώρα δεν έχει βρεθεί που να αποδεικνύει ότι αυτά τα αποδεκτά μέλη ήταν κάτι περισσότερο από επίτιμα μέλη ή ότι αυτά τα νέα μέλη με κάποιον τρόπο άλλαξαν τη φύση της υπάρχουσας πρακτικής στοάς. Μετά από δύο περίπου αιώνες έρευνας στα αρχεία των οικοδόμων, δεν έχει βρεθεί κανένα στοιχείο για κάποια αντίστοιχη εξέλιξη των άγγλων οικοδόμων. Τα μεσαιωνικά αρχεία των άγγλων οικοδόμων έχουν αναφορές σε στοές οικοδόμων, αλλά μετά το 1400μ.Χ., εκτός από κάποιες συντεχνίες οικοδόμων σε ορισμένες πόλεις, δεν υπάρχουν αποδείξεις για πρακτικές στοές.

Elias Ashmole

Εν τούτοις στην Αγγλία βρέθηκε η πρώτη απόδειξη Στοάς αποτελούμενης εξ ολοκλήρου από μη-πρακτικούς Τέκτονες. Ο Elias Ashmole, ο αρχαιοσυλλέκτης και ιδρυτής του Ashmolean Μουσείου στην Οξφόρδη, καταγράφει στο ημερολόγιό του το 1646 ότι έγινε Ελεύθερος Τέκτων σε μια Στοά που συνήλθε για αυτόν τον σκοπό στο σπίτι του πεθερού του στο Warrington. Καταγράφει ποιοι ήταν παρόντες και όταν όλοι αργότερα αναζητήθηκαν, βρέθηκαν να μην έχουν καμιά σχέση με τη συντεχνία των λιθοξόων-οικοδόμων. Αγγλικές μαρτυρίες κατά τη διάρκεια του 17ου αιώνα υποδηλώνουν ότι ο Ελευθεροτεκτονισμός υπήρχε ξέχωρα από κάθε υπαρκτή ή υποθετική οργάνωση-στοά πρακτικών λιθοξόων-οικοδόμων.

Η πλήρης έλλειψη στοιχείων για την ύπαρξη πρακτικών στοών, αλλά η ύπαρξη στοιχείων για "αποδεκτούς" Τέκτονες, οδήγησε στη θεωρεία μιας έμμεσης σύνδεσης μεταξύ πρακτικών λιθοξόων-οικοδόμων και Ελευθεροτεκτονισμού. Αυτοί που υποστηρίζουν την έμμεση σχέση ισχυρίζονται ότι ο Ελευθεροτεκτονισμός προήλθε από μια ομάδα ανδρών στα τέλη του 1500 ή στις αρχές του 1600μ.Χ. Αυτή η εποχή ήταν μια περίοδος μεγάλων θρησκευτικών και πολιτικών αναταραχών και μισαλ-λοδοξίας. Οι άνθρωποι εκείνης της εποχής είχαν διαφορές σε πολιτικές και θρησκευτικές πεποιθήσεις, που αναπόφευκτα οδηγούσαν σε διαφωνίες. Εξαιτίας των διαφορετικών απόψεων ολόκληρες οικογένειες διασπάστηκαν και το τελικό αποτέλεσμα ήταν ο Αγγλικός εμφύλιος πόλεμος του 1642-1646. Αυτοί που υποστηρίζουν την έμμεση σχέση πιστεύουν ότι οι δημιουργοί του Ελευθεροτεκτονισμού ήταν άνθρωποι που θέλησαν να προάγουν την ανεκτικότητα και να δημιουργήσουν έναν καλύτερο κόσμο στον οποίον άνθρωποι με διαφορετικές γνώμες θα μπορούσαν να συνυπάρχουν ειρηνικά και να συνεργάζονται για την ευημερία της ανθρωπότητας. Κατά τη συνήθεια των καιρών χρησιμοποίησαν αλληγορίες και συμβολισμούς για να εκφέρουν τις ιδέες τους. Εφόσον κεντρική τους ιδέα ήταν η δημιουργία μιας καλύτερης κοινωνίας δανείστηκαν τύπους και σύμβολα από τη συντεχνία των πρακτικών οικοδόμων και πήραν την κεντρική αλληγορία τους από τη Βίβλο, ένα βιβλίο γνωστό σε όλους, στο οποίο το μόνο κτίριο που περιγράφεται λεπτομερώς είναι ο Ναός του Σολομώντος. Επίσης τα εργαλεία των λιθοτόμων-οικοδόμων τους παρείχαν μεγάλο αριθμό συμβόλων για να παρουσιάσουν τις ηθικές αρχές που πρότειναν.

Μια νέα θεωρία τοποθετεί την απαρχή του Ελευθεροτεκτονισμού μέσα σε ένα πλαίσιο αγαθοεργίας. Στα 1600 δεν υπήρχε κράτος-πρόνοιας και αν κάποιος αρρώσταινε ή γινόταν ανάπηρος έπρεπε να περιμένει υποστήριξη από φίλους ή από τον κρατικό νόμο "Περί Πενήτων". Στα 1600 πολλά επαγγέλματα είχαν οργανώσει αυτό που ήταν γνωστό ως 'box clubs'. Τούτα προήλθαν από τις συμποσιακές συγκεντρώσεις των μελών ενός επαγγέλματος κατά τη διάρκεια των οποίων όλοι οι παρευρισκόμενοι έβαζαν χρήματα σε ένα κοινόχρηστο κουτί, γνωρίζοντας ότι αν κάποτε έρχονταν δύσκολες στιγμές θα μπορούσαν να ζητήσουν κάποια χρηματική βοήθεια από το 'κουτί'. Από υπάρχουσες μαρτυρίες γνωρίζουμε ότι αυτά τα 'box clubs' άρχισαν να επιτρέπουν να εισέρχονται μέλη όχι του ιδίου επαγγέλματος και να αποκτούν πολλά από τα χαρακτηριστικά των πρώιμων συντεχνιακών στοών των λιθοτόμων. Συναντιόντουσαν σε ταβέρνες, είχαν απλές τελετές μύησης και συνθηματικές λέξεις και έκαναν φιλανθρωπικό έργο σε τοπική κλίμακα. Ίσως ο Ελευθεροτεκτονισμός να έχει τις απαρχές του σε ένα τέτοιο 'box club' για πρακτικούς οικοδόμους-λιθοξόους.

Η ταβέρνα "Goose and Gridiron Ale House"

Αν και δεν είναι ακόμη δυνατόν να πει κανείς πότε, γιατί και πού ξεκίνησε ο Ελευθεροτεκτονισμός είναι γνωστό πού και πότε ξεκίνησε ο "οργανωμένος" Ελευθεροτεκτονισμός. Στις 24 Ιουνίου 1717 τέσσερεις Λονδρέζικες Στοές συγκεντρώθηκαν στη μπυραρία-ταβέρνα "Η Χήνα και η Σχάρα" (Goose and Gridiron Ale House) στη συνοικία του Αγίου Παύλου του Λονδίνου, σχημάτισαν μια Μεγάλη Στοά και εξέλεξαν Μεγάλο Διδάσκαλο (τον Anthony Sayer) και Μεγάλους Επόπτες. Τα πρώτα χρόνια η Μεγάλη Στοά ήταν ένας ετήσιος εορτασμός κατά τη διάρκεια του οποίου εκλέγονταν ο Μεγάλος Διδάσκαλος και οι Μεγάλοι Επόπτες, αλλά το 1721 άρχισαν να γίνονται επιπλέον συναντήσεις και η Μεγάλη Στοά άρχισε να γίνεται ρυθμιστικό σώμα. Μέχρι το 1730 είχε κάτω από την εποπτεία της περισσότερες από 100 Στοές (συμπεριλαμβανομένης μιας Στοάς στην Ισπανία [Γιβραλτάρ] και μιας Στοάς στην Ινδία), είχε δημοσιεύσει ένα "Βιβλίο Συνταγμάτων", άρχισε να λειτουργεί κεντρικό ταμείο αγαθοεργίας και είχε προσελκύσει στις Στοές της ένα ευρύ φάσμα της κοινωνίας.

Στα 1751 εμφανίστηκε μια αντίπαλη Μεγάλη Στοά, αποτελούμενη από Ελευθεροτέκτονες κυρίως Ιρλανδικής καταγωγής στους οποίους στάθηκε αδύνατο να γίνουν μέλη Λονδρέζικων Στοών. Οι ιδρυτές της ισχυρίζονταν ότι η αρχική Μεγάλη Στοά είχε ξεφύγει από τις καθιερωμένες συνήθειες της Συντεχνίας και ότι σκόπευαν να εξασκήσουν Τεκτονισμό 'σύμφωνα με τις Παλιές Παραδόσεις'. Μέσα σε σύγχυση ονομάστηκαν Μεγάλη Στοά των Antients (Αρχαίων) και ονόμαζαν 'Μοντέρνους' τους παλαιότερους αντιπάλους τους. Οι δύο αντίπαλοι συνυπήρχαν στην Αγγλία και στο εξωτερικό για 63 χρόνια, μη αναγνωρίζοντας κανονικότητα η μία στην άλλη ή τα μέλη τους σαν κανονικώς μυημένους Ελευθεροτέκτονες. Οι προσπάθειες για τη συνένωση των δύο Στοών άρχισαν στα τέλη της δεκαετίας του 1790 αλλά μόνο κατά το 1809 συνήλθαν οι επιτροπές διαπραγματεύσεων. Οι διαπραγματεύσεις κινήθηκαν νωχελικά και μόνο όταν η Α.Β.Υ. ο Αύγουστος Φρειδερίκος, Δούκας του Σάσεξ έγινε Μεγάλος Διδάσκαλος στην Αρχική (Premier) Μεγάλη Στοά και ο αδελφός του Α.Β.Υ. Εδουάρδος, Δούκας του Κεντ, έγινε Μεγάλος Διδάσκαλος στη Μεγάλη Στοά των Antients (Αρχαίων), και οι δύο το 1813, έγιναν σοβαρά βήματα προς τη συνένωση. Σε κάτι περισσότερο από έξι εβδομάδες τα δύο αδέλφια είχαν συντάξει και συμφωνήσει στα Άρθρα της Ένωσης μεταξύ των δύο Μεγάλων Στοών και κανονίστηκε μια λαμπρή τελετή με την οποία εγκαθιδρύθηκε η Ενωμένη Μεγάλη Στοά της Αγγλίας στις 27 Δεκεμβρίου 1813.

Η σύσταση της Αρχικής (Premier) Μεγάλης Στοάς το 1717 ακολουθήθηκε από τον σχηματισμό της Μεγάλης Στοάς της Ιρλανδίας το 1725 και το 1736 έγινε η Μεγάλη Στοά της Σκωτίας. Αυτές οι τρεις Μεγάλες Στοές μαζί με τη Μεγάλη Στοά των Antients (Αρχαίων) είναι οι κύριοι πρωτεργάτες της διάδοσης του Ελευθεροτεκτονισμού σε όλο τον κόσμο, σε σημείο που όλες οι κανονικές Μεγάλες Στοές στην υφήλιο, οποιοσδήποτε και αν ήταν ο τρόπος σχηματισμού των, έχουν τις ρίζες τους σε μία, ή σε συνδυασμό κάποιων Μεγάλων Στοών των Βρετανικών Νησιών.

Αντώνιος Δάνδολος

Μετά την Αγγλία, ο Τεκτονισμός επεκτάθηκε το 1728 στη Γαλλία και από εκεί, με γοργούς σχετικά ρυθμούς, σε ολόκληρη την Ευρώπη. Παρά την απαγόρευσή του με την Παπική Βούλα "IN EMINENTI" το 1738, ο Ελευθεροτεκτονισμός πολύ γρήγορα απλώθηκε στα αστικά κέντρα της Ιταλίας. Είναι γνωστό το γεγονός ότι η Μεγάλη Τεκτονική Δύναμη που έδρευε στην Πάδοβα, και τιμής ένεκεν είχε την ονομασία Μεγάλη Στοά της Βερόνα, εξέδωσε το 1782 δύο Χάρτες Λειτουργίας Στοών: έναν στην Βενετία για την Στοά FEDELTA και έναν στην Κέρκυρα για την Στοά BENEFICENZA. Ο κερκυραϊκός όμως τεκτονισμός είναι πολύ παλαιότερος από αυτή την ημερομηνία. Ο ίδιος ο Αντώνιος Δάνδολος σε επιστολή στις 24 Ιανουαρίου 1844 αναφέρει ότι η Στοά BENEFICENZA λειτουργούσε από το 1740. Μέχρι σήμερα δεν έχει βρεθεί κάποιο σχετικό επιβεβαιωτικό στοιχείο, όμως την εποχή που το ανέφερε ο Αντώνιος Δάνδολος κανείς δεν βρέθηκε να τον αμφισβητήσει. Ίσως ο ίδιος να κατείχε κάποια έγγραφα που αποδείκνυαν του λόγου το αληθές και εμείς ακόμη δεν τα έχουμε βρει. Το παράξενο είναι ότι τα λόγια του αυτά προσέδιδαν μέγα κύρος στην BENEFICENZA που τότε (το 1844) είχε ήδη μετασχηματισθεί σε: "ΜΕΓΑΛΗ ΑΝΑΤΟΛΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ" και που είχε παλαιότερα αρνηθεί στον Αντ. Δάνδολο την δημιουργία στοάς. Ο Αντώνιος Δάνδολος ίδρυσε την Στοά Φοίνιξ και έλαβε Χάρτη Αναγνώρισης από την Μεγάλη Ανατολή της Γαλλίας το 1843.

 

 

Welcome

Καλό καλοκαίρι Αδελφοί μου.

Μαζί ξανά σε τακτικές εργασίες στις 28 Σεπτεμβρίου 2017.

Αλλά όποιος Αδελφός επιθυμεί, κάθε Πέμπτη ατύπως για συνεστίαση στο εντευκτήριο της στοάς μας.